Rozliczenie konkubinatu

Dziś już chyba nikogo nie dziwi dzielenie ze sobą codzienności i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego bez zawarcia związku małżeńskiego. Konkubinat stał się zarówno naturalnym i oczywistym etapem w związku dwojga zakochanych ludzi, którzy w przyszłości zamierzają wstąpić w związek małżeński, jak i formą docelową stałej relacji osób, które chcą ze sobą dzielić życie. Niestety, konkubinaty, tak jak i małżeństwa, niekiedy rozpadają się. W przypadku małżeństwa mamy całą osobną procedurę regulującą kwestie rozstania uprzednio zakochanych: w postępowaniu „za jednym zamachem” możemy rozwiązać związek małżeński, ustalić kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej, alimentów na dzieci i małżonka, kontaktów jednego z małżonków z małoletnim, a nawet, w prostych przypadkach, podzielić wspólny majątek. W przypadku konkubinatu sytuacja w przedmiocie praw majątkowych nieco bardziej się komplikuje.

W przepisach próżno szukać słowa „konkubinat”, polski ustawodawca w ogóle nie posługuje się w tym terminem w żadnym z aktów prawnych. Nie istnieje żadna definicja legalna takiego związku, dlatego też jedynie „na logikę” można uznać, że konkubinat to związek dwóch osób, które łączą więź emocjonalna, fizyczna i gospodarcza (za taki związek można uznać również związek jednopłciowy, choć orzecznictwo jest w tym aspekcie rozbieżne).  W związku z tym, że nie termin „konkubinat” nie przewija się w żadnym akcie prawnym w Polsce, nie istnieją również osobne procedury dotyczące rozliczeń majątkowych po zakończeniu takiego związku.

To, jakie przepisy będziemy stosować przy rozliczaniu konkubinatu, zależy od konkretnego stanu faktycznego. W przypadku składników majątkowych zakupionych wspólnie przez partnerów na współwłasność sprawa jest raczej oczywista- zastosowanie będą miały przepisy regulujące postępowanie o zniesienia współwłasności.

Sytuacja komplikuje się na przykład w momencie, w którym partnerzy zamieszkiwali w nieruchomości stanowiącej składnik majątku osobistego jednego z partnerów, a drugi z nich partycypował lub w całości finansował remont lokalu. Jeden z poglądów wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 stycznia 1986 roku w sprawie o sygn. akt: III CZP 79/65 (Lex nr 3213) wskazuje, że nakłady konkubentów czynione wspólnie w czasie trwania konkubinatu na majątek jednego z nich powinny być rozliczone według przepisów o zniesieniu współwłasności. Pogląd ten nie spotkał się jednak z aprobatą judykatury, dlatego też w przypadku rozliczania konkubinatu po jego zakończeniu znajdują zastosowanie:

• przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu
• przepisy o rozliczeniu nakładów posiadacza na cudzą rzecz

Zastosowanie odpowiednich przepisów zależy od konkretnej sytuacji i konkretnego składnika majątkowego. W doktrynie i orzecznictwie panuje pogląd, że przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu znajdują zastosowanie, gdy żadne inne przepisy nie regulują sytuacji prawnej określonych podmiotów (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 lutego 2014 roku sygn. akt: I ACa 714/13 Lex nr 1437890). We wskazanych wyżej przypadkach pamiętać przede wszystkim należy o przedawnieniu roszczeń (w przypadku korzystania z przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia lub rozliczenia nakładów)- termin ten wynosi 6 lat od momentu faktycznego zakończenia związku.

Kancelaria Adwokat Weronika Grzelak zajmuje się sprawami z zakresu rozliczenia pomiędzy byłymi partnerami. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w tym przedmiocie, skontaktuj się z kancelarią lub skorzystaj z konsultacji on-line!