Podział majątku wspólnego przed rozwodem

Podział majątku wspólnego małżonków jest możliwy zarówno przed rozwodem, jak i w jego trakcie, a także po jego orzeczeniu. Co więcej, nie musisz planować rozwodu, aby podzielić majątek wspólny. Zasadą jest, że w momencie orzeczenia rozwodu przez Sąd, z mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa pomiędzy byłymi małżonkami. Otwiera to drogę do podziału majątku wspólnego. Istnieją jednak możliwości, aby dokonać tego jeszcze przed rozwodem. Przed Tobą garść odpowiedzi na nurtujące Cię pytania w przedmiocie podziału majątku wspólnego.

Jak powstaje majątek wspólny i co wchodzi w jego skład?

Co do zasady, majątek wspólny powstaje w wyniku zawarcia małżeństwa. Aby temu zapobiec, konieczne jest zawarcie przed ślubem tzw. intercyzy, w której przyszli małżonkowie ustanowią rozdzielność majątkową. Co oznacza powstanie wspólności majątkowej? Upraszczając- od ślubu wszystko, co zostanie przez Was zakupione i zarobione, stanowi Wasz majątek wspólny- czyli jest wspólne. W skład majątku wspólnego wchodzi nie tylko Wasze wynagrodzenie za pracę, ale również środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego, kwoty składek na ubezpieczenie społeczne zewidencjonowane na subkoncie, a nawet pobierany czynsz najmu za mieszkanie zakupione przez jednego z małżonków przed ślubem.

Kiedy można podzielić majątek wspólny?

Majątek wspólny małżeński jest przykładem współwłasności łącznej, zatem ma charakter bezudziałowy. To oznacza, że żaden z małżonków nie może rozporządzać swoim domniemanym udziałem. Co to oznacza w praktyce? Żaden z małżonków nie może dysponować swoim udziałem, np. nie może sprzedać przypadającego mu udziału we wspólnej nieruchomości. Dopóki trwa wspólność majątkowa małżeńska ani żona, ani mąż nie mogą rozporządzać swoją połową majątku małżeńskiego.

To oznacza, że aby podzielić majątek wspólny małżonków, konieczne jest ustanowienie rozdzielności majątkowej. Od momentu ustanowienia ustroju rozdzielności majątkowej małżonkowie mają, co do zasady, równe udziały w majątku wspólnym i mogą swobodnie nimi dysponować (w zakresie, w jakim pozwalają na to przepisy o współwłasności).

W związku z tym podział majątku wspólnego może odbyć się zarówno przed rozwodem, w jego trakcie, jak i po rozwodzie. Co więcej, nie trzeba nawet rozważać rozstania i rozwiązania małżeństwa- na każdym etapie związku można podzielić majątek wspólny. Warunkiem jest jednak ustanowienie wcześniej rozdzielności majątkowej.

W jaki sposób małżonkowie mogą podzielić majątek wspólny?

W czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku – to już wiesz z poprzedniego akapitu. Aby móc podzielić majątek, nawet bez rozwodu, konieczne jest ustanowienie rozdzielności majątkowej. Można uczynić to na dwa sposoby:

• poprzez zawarcie majątkowej umowy małżeńskiej
• poprzez wniesienie pozwu do Sądu o ustanowienie rozdzielności małżeńskiej

Co istotne, w przypadku zawierania majątkowej umowy małżeńskiej rozdzielność majątkowa następuje z datą zawarcia tej umowy, tzn., że dopiero od daty zawarcia tej umowy, np. wynagrodzenie każdego z małżonków nie będzie już wchodziło w skład majątku wspólnego. Z kolei zaś w przypadku wniesienia pozwu do Sądu możesz żądać ustalenia rozdzielności majątkowej zarówno z datą wydania orzeczenia, jak i z datą wsteczną.

W każdym przypadku podział majątku wspólnego odbywa się poprzez:

• podział fizyczny każdego ze składników majątku wspólnego, np. poprzez podzielenie fizyczne wspólnej nieruchomości (wyodrębnienie lokali), poprzez podział ruchomości, np. każdy z małżonków przejmuje na własność po dziesięć filiżanek z tego samego kompletu, itp.,
• przyznanie składnika majątku wspólnego jednemu z małżonków na wyłączną własność z obowiązkiem spłaty drugiego małżonka, np. jeden małżonek przejmuje wspólne mieszkanie stron i musi spłacić udział drugiego małżonka (np. nieruchomość jest warta 500 000 zł, małżonek stający się jedynym właścicielem nieruchomości musi zapłacić drugiemu małżonkowi 250 000 zł),
• przymusową sprzedaż wspólnej rzeczy przez komornika poprzez licytację

Podział majątku u notariusza- kiedy to możliwe?

Zniesienie ustawowej wspólności majątkowej i ustanowienie rozdzielności majątkowej poprzez zawarcie umowy, może odbyć się jedynie w formie aktu notarialnego. W celu zniesienia wspólności majątkowej musicie udać się do notariusza. Taka umowa potocznie nazywana jest intercyzą. Z chwilą zawarcia takiej umowy przestaje powstawać majątek wspólny. Od tego momentu każdy z małżonków może swobodnie dysponować swoim udziałem w każdym składniku dotychczasowego majątku wspólnego.

Po ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej u notariusza, możecie dokonać podziału majątku wspólnego. Jeżeli w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość, taka umowa podziału majątku również musi odbyć się w formie aktu notarialnego. Taką umowę możesz zawrzeć w każdym momencie związku małżeńskiego, nawet jeżeli nie planujesz rozwodu.

Pamiętaj, że nie musisz dzielić majątku po zawarciu umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową. Będziecie wówczas współwłaścicielami składników majątku wspólnego w udziałach po ½.

Podział majątku przed sądem- jak przebiega?

Sąd orzeka rozdzielność majątkową tylko w wyjątkowych przypadkach. W toku postępowania musisz wykazać, że dalsze istnienie wspólności majątkowej zagraża dobru rodziny, wspólnemu majątkowi lub jednemu z małżonków. Co istotne, nie potrzebujesz zgody drugiej strony na ustanowienie rozdzielności majątkowej przed Sądem, tak jak ma to miejsce w przypadku zawierania umowy u notariusza.

Jakie są najczęstsze przyczyny uzasadniające ustanowienie rozdzielności majątkowej przez Sąd:

• trwonienie majątku przez jednego z małżonków
• alkoholizm, zażywanie narkotyków, hazard
• zaciąganie zobowiązań finansowych przez jednego z małżonków bez wiedzy i zgody drugiego małżonka, np. zaciąganie pożyczek-chwilówek
• separacja faktyczna stron, tj. prowadzenie przez małżonków osobnych gospodarstw domowych – to najczęstsza przyczyna ustanowienia rozdzielności majątkowej w toku postępowania rozwodowego.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej otwiera drogę do podziału majątku wspólnego. W przypadku braku spójnego stanowiska stron w przedmiocie podziału majątku, podział majątku wspólnego może odbyć się przed Sądem. Będzie to już odrębna sprawa sądowa. Podział majątku wspólnego zawsze toczy się przed Sądem Rejonowym.

Podział majątku podczas sprawy rozwodowej

Teoretycznie możesz dokonać podziału majątku wspólnego już podczas sprawy rozwodowej. Teoretycznie, ponieważ niewiele Sądów podejmuje się tego z uwagi na stopień skomplikowania spraw. Sąd rozwodowy może dokonać podziału majątku tylko wtedy, gdy nie spowoduje to zwłoki w postępowaniu rozwodowym. Może mieć to miejsce wówczas, gdy jesteście zgodni co do podziału oraz gdy majątek wspólny nie składa się ze zbyt wielu składników. Moja dotychczasowa praktyka pokazuje jednak, że nawet przy zgodzie obu stron i braku dużego majątku do podziału, Sądy rozwodowe niechętnie orzekają w tej kwestii.

Kiedy również powstaje ustrój rozdzielności majątkowej?

Ustrój rozdzielności majątkowej powstaje nie tylko po orzeczeniu rozwodu, ale również w przypadku orzeczenia separacji, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków oraz ogłoszenia upadłości konsumenckiej jednej ze stron.

Kancelaria Adwokat Weronika Grzelak zajmuje się sprawami rozwodowymi oraz sprawami z zakresu podziału majątku wspólnego- Rozwód Adwokat Szczecin. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w tym przedmiocie, skontaktuj się z kancelarią pod numerem telefonu: 605 231 205 lub skorzystaj z konsultacji on-line!